Laboratuvar İklimlendirmesi
Laboratuvar iklimlendirmesi
Super User

Laboratuvar iklimlendirmesi hem sıcaklık hem de nem olarak komplike düşünülerek tasarlanması gerekmektedir. Havanın istenilen sıcaklık değerleri içerisinde kalırken neminde kontrol edilerek uygun değerleri içerisinde kalmasını sağlanmalıdır.

Seçilen hassas kontrollü klima cihazı uygun özelliklerde olmalı ortamda hava akışı homojen dağılmalı, hava akışı laboratuvar çalışanlarını rahatsız etmeyecek şekilde projelendirilmeli ve uygulama yapılmalıdır.Gürsel Güneş

Laboratuvar hassas kontrollü klima sistemi seçiminde nelere dikkat edilmeli

Hassas Klima Soğutma Yükü Seçimi

Cihaz soğutma yükü belki de seçim yapılırken en dikkat edilmesi gereken konudur. Küçük kapasitede seçilen hassas kontrollü klima cihazları istemiş olduğunuz verimi almayacağınızdan dolayı sizi geri dönülmesi zor duruma düşüre bilir. Doğru ve detaylı bir hesaplama yapılmalıdır. Büyük kapasitede seçilen cihazlar ise sizlere enerji kaybına, anlık ısı değişim aralığı farkına ve yüksek nem değerlerine sebep olabilir. Nem değerleri göz önüne alınarak uygun kapasitede nemlendirme silindiri olduğunu ve seçildiğinden emin olunmalı.

Dış Ünite Seçimi

Seçilecek olan hassas kontrolü klima dış üniteleri genellikle bölgesel özeliklere göre seçilmektedir. Dış ortamda ısı alış verişin sağlıklı yapıla bilmesi için mutlaka uygun dış bir ünite kullanılmalıdır. Dış ortam sıcaklığının yaz ve kış değerleri göz alınmalı ve bu değerlere göre seçilip seçilmediği sorulmalıdır. Türkiye için örnek vermek gerekirse Güney Doğu Anadolu Bölgesi ile Kuzey Doğu Anadolu Bölgesine aynı dış ünite kullanılması bir taraf için sakıncalı olacaktır. Güney Doğu Anadolu Bölgesi yazları sıcak olduğundan dış ünite +40 °C ve üzeri seçilmesinde fayda vardır. Kuzey Anadolu Bölgesinde ise kış soğukları göz önüne alınarak -20°C özelliklerinde bir cihaz seçilmesi sorun yaşamak açısından önemlidir. Küresel ısınmadan dolayı oluşan mevsim değişiklikleri ve ısınma göz önüne alınırsa artık İstanbul içinde yüksek sıcaklıkta ısı alış verişini rahat sağlayacak dış ünitelerin tercih edilmesi tavsiye edilir.

Cihaz Seçimi

Seçilecek olan cihazda nem alma ve nem verme özellikleri bulunmalıdır. Nem dengesi sabit olması için hot gazlı veya inverter kompresör teknolojili cihaz tercih edilmelidir. Cihazlara elektrikli ısıtıcı özeliği seçilmesinde ortamdaki ısı ve nem değerlerin daha sabit olarak dengede kalmasın sağlayacaktır. Cihaz konumlandırılmasına özelikle dikkat edilmeli havanın ortama homojen şekilde dağılması sağlanmalı gerekli ise havayı kanal veya tekstil kanal uygulaması yapılarak dağıtılması sağlanmalı.

Hot Gazlı Cihazlar

Hot gazlı cihazlar özellikle laboratuvar ve nem değerin önem arz etiği prosesler için üretilmektedir. Diğer hassas klima cihazlarından farlı olarak iç ünite bir adet sıcak gaz serpantini ve bu serpantine gaz akışını sağlayan kontrol sistemleri yer almaktır. Normal soğutma sistemlerinde iç ortamdan alınan ısı yükünü soğutucu gaz üzerine alarak borular vasıtası ile dışarı taşınmakta kondenser ve fan vasıtası ile ısı yükü dış ortama atılmaktadır. Sıcak gazlı hassas klima sistemlerinde içeri ilave olarak konummuş olan serpantin ortamın sıcaklık set değerine yaklaşması ile sıcaklığın daha fazla düşmemesi için dışarı yolladığı gazın bir miktarın bu serpantine yollayarak daha dengeli bir soğutma elde eder.

Diğer bir faydası ortamın set değeri sıcaklığını yakalamış olması fakat nem set değerin yüksek olması durumunda nemi alma yaparken ortam sıcaklığını dengelemesi. Hassas klimalar nem alma işlemin soğutma ile yapmakta ve ortam sıcaklık set değerin yakalamış ise ve mahalden halen nem alma ihtiyaca varsa soğutma işlemin bir süre sonra durarak mahallin sıcaklığının aşırı düşmesin önüne geçmek isteyecek ve nem değeri istenilen set değerinden yüksek kalacaktır. Yukarıda oluşan senaryo durumunda sıcaklık set değeri sabit kalması ve nem alma işlemine devam edilmesi için hot gazlı hassas klima cihazı dışarı yolladığı sıcak gazı kontrol sistemleri vasıtası ile oranlayarak iç ünitede bulanan ilave serpantine yollayacak soğutma yaparak nem alma işlemin gerçekleştirirken ortam sıcaklığında düşmesin önüne geçmiş olacaktır.

Kısaca nem alma için soğutulan hava tekrardan ısıtılarak ortamdaki sıcaklığın düşmesin engellemektedir. Ortam sıcaklığının düşmesin engellemenin diğer bir yolu ise elektrikli ısıtıcı koymaktır fakat elektrikli ısıtıcılar enerji maliyeti olarak sizlere yansıyacaktır.

İnverter Kompresör

Teknolojik gelişmelereler birlikte soğutma ve iklimlendirme sektörü cihaz üreticileri enerji verimliği üzerine çalışmalarını geliştirmiş ve inverter kompresör teknolojisini yaratmıştır. İnvertır kompresörler, soğutma ihtiyacı durumunda devreye giren, soğutma set değerinin ulaştıktan sonra devreden çıkan on / off kompresörlerden farklı olarak çalışmaktadır. Ortamın soğutma yükü ihtiyacına göre kendisini kademeli olarak kısan veya artıran devirli bir kontrol yapısı vardır. Kompresörlerin ilk kalkış esnasında yüksek enerji harcamasın önüne geçilmekle bilirlikte, soğutma yapılan mahallin sabit bir sıcaklıkta kalmasını sağlamaktadır.

On / Off kompresörler şu şekilde çalışmaktadır; 20°C (±4/6) set edilmiş bir soğutma cihazı mahal 22°C - 23°C geldikten sonra devreye girer ve ilk kalkışta normal harcadığı enerjinin 8 katına yakın bir elektrik enerjisi harcamaktadır. Mahal 20°C ulaştıktan sonra kendisini kapatır ve ortamın tekrardan 22°C - 23°C gelmesiyle devreye girer. Çoğu hassas kontrollü klimada cihazı set değerin yakaladıktan sonra ortam sıcaklığı yükselmiş olsa dahi en az 3 dakika beklemekte ve kompresör bu sürenin sonunda devreye girerek soğutmaya başlamaktadır.

İnverter kompresörle ise ilk devreye girerken yavaş devirden hızlı devire doğru bir kalkışla çalışmaya başlar. On/Off kompresörlerde oluşan ilk kalkıştaki 8 katına yakın bir enerji harcamasını önüne geçilmiş olur. Mahal sıcaklığı set değerine yaklaştıkça devrini düşürerek daha az bir soğutma yapar ve kendisin mahallin dışarıdan aldığı ısı yükü miktarına veya soğuttu cihazlardan aldığı ısı yüküne göre ayarlar ve sabit bir mahal sıcaklığı sağlar. Mahalde sıcaklık tekrar yükselmeye başladığında ise devrini artırarak soğutma kapasitesini artırır.

Elektrikli Isıtıcı Özelliği

Hot gazlı hassas klima kullanılmayan ortamlarda ısıtıcı nem alınırken ortam sıcaklığının set değerin altına düşmemişi için kullanılır. Hot gazlı cihaz kullanılan laboratuvar ve ısı yükü az olan mahalerde ise ortamın sıcaklığını denge tutması konusunda en büyük yardımcıdır.

Nemlendirme Özelliği

Laboratuvarlarda sıcaklık kadar nem değerin kontrol edile bilir olmasıda önemlidir. Genellikle hassas kontrollü klima sistemlerinde opsiyonlu olarak sunulan nemlendirme özelliği laboratuvarlarda kesinlikle tercih edilmelidir. Mahaldeki nem oranı set değerinin altına düştüğü anda devreye girerek ortam sıcak buhar ile nem vermektedir.

Nemlendirmeli hassas kontrollü klima cihaz alındığında, nemlendirme silindiri için istenilen su değerlerin üretici veya satıcı firmadan talep ediniz. Satış ve kurulum esnasında üzerinde durulmayan su değerleri ve iletkenlik değerleri kurulumdan sonra ciddi sorunlara yol açmaktadır.

Nemle Alma Özelliği

Markadan markaya farklı olması ile birlikte genellikle standart olarak sunulan nem alma özelliği laboratuvar ve nemin önem arz ettiği mahallerdeki cihaz seçiminde mutlak suretle tercih edilmeli. Hassas kontrollü klima sistemleri nem alma işlemin soğutma vasıtası ile suyun yoğuşmasını sağlayarak yaparlar. Hassas kontrollü klimalar üzerinden gecen havanın soğutucu yüzeyde (Evaparatör) çillenme noktasına yaklaşması ve daha fazla nemin yoğuşmasını sağlamak için fan devrini düşürür.

N+1(N=ihtiyaç duyulan cihaz miktarı, +1= yedek )

Kurulumu yapılan cihazlar biri biriyle haberleşe bilmeli ve ayarlanan periyotlar da yedek bekleyen cihaz devreye girmeli onun yerine çalışmakta olan bir cihaz yedek duruma geçerek cihazlar arasında eş yaşlanmayı, kendi içerisinde otomatik sağlamalıdır. Aynı zamanda çalışan cihazlardan bir tanesinde arıza oluşup alarm ürettiğin anda yedek bekleyen cihaz otomatik devreye girmelidir.

Kanal uygulaması veya tekstil kanal uygulaması yapılan mahallerde yedekli cihaz seçimi ve eş yaşlanma uygulanacak ise cihaz üfleme yönlerine mutlaka cihaz çalışması durumuna göre otomatik devreye giren damper motoru ve damper konulmalı. Damper konulmasının tavsiye edilme nedeni aynı üfleme kanalını kullanan yedekli cihazlardan bir tanesi durduğunda diğeri üzerinden hava akışının geçmesine engel olmaktır.

Cihaz Emiş ve Üfleme Yönü Seçimi

Hassas kontrollü klima sistemleri değişik hava emişi ve üfleme yönü ile üretilmektedir. Mahal ihtiyacına uygun yönde emmiş ve üfleme yapan cihaz seçilmesi verim açısından çök önemlidir.

Önden emiş üsten üfleme yönlü

Isı yükünün alta olduğu durumlarda kullanılır. Diğer bir kullanım alanı soğuk havanın yönlendirme veya hava kanalı ile taşınması durumları için uygundur. Laboratuvarlarda genellikle bu tarz cihazlar tercih edilmektedir.

Üsten emmiş alttan üfleme yönlü

Yükseltilmiş döşeme kullanılan veri merkezi, ups odası vb. mahallerde döşemenin en az 30cm yüksek olması durumunda ve hava emiş kısmına uygun yükseklikte (>20cm) ise üsten emiş alttan üfleme cihazlar tercih edilmektedir.

Üsten emiş önden üfleme yönlü

Yükseltilmiş döşeme yüksekliği yetersiz olan veya yükseltilmiş döşeme kullanılmayan mahallerde üsten emiş önden üflemeli cihazlar tercih edile bilir. Üsten emiş önden üflemeli cihazlar mahalde konumlandırılırken üfleme yönü soğuk koridorda olacak şekilde kurulum yapılmalıdır. Sıcak koridordan hava emişi yapılması için cihaz üzerine yönlendirme veya hava kanalı uygulana bilir.

Önden emiş önden üfleme yönlü

Genellikle ön alttan emiş yaparak ön üsten üfleme şeklide üretim yapılmaktadır. Soğutması yapılan cihazın sıcak havayı alta üfleme yöntemi ile atığı veya üsten soğuk hava emişi yapan cihazlar için tavsiye edilir. Pek kullanılmayan özle ihtiyaç durumlar için üretilen cihazlardır.

Önden emiş üsten üfleme yönlü

Isı yükünün alta olduğu durumlarda kullanılır. Diğer bir kullanım alanı soğuk havanın yönlendirme veya hava kanalı ile taşınması durumları için uygundur. Laboratuvarlarda genellikle bu tarz cihazlar tercih edilmektedir.