Sistem Odası Hassas Kontrollü Klima Seçimi
Hassas Klima - Sistem Odası Kliması (CRAC) seçimi

Veri merkezlerinde iklimlendirme-soğutma cihazlarının seçimi kadar önemli olan başka bir hususta, cihazların doğru konumlandırılması; Doğru bir cihaz yerleşim şekli istenen soğutma veriminin tam olarak elde edilmesini sağlarken nem kontrollünün de daha iyi yapmasına imkan sağlayacaktır.

Doğru seçim ve kurulum yapılmış olan bir hassas klima sistemi sizlerin hem zaman kaybınızın hem de maddi kaybınızın önüne geçer. Uygun kapasitede klima seçim yapılmış fakat sistem odasına uygun konumlandırılması yapılmamış olan hassas klimalar, ihtiyaç duyulan soğutma verimi için olması gerekenden daha fazla elektrik enerjisi harcamanıza neden olur, böyle bir durumda cihaz çalışma ömrünün kısalması da kaçınılmazdır. Hassas klima cihazlarında iç ünite seçimi kadar dış ünite seçimi, montaj şekli ve dış ünite konumlandırma yeri de önemli bir başka husustur. Doğru konum ve yerlere konulmuş olan klima dış üniteler, sistem odasının doğru şekilde soğutularak hassas klimanızın sık sık arıza yapmaması için özellikle dikkat edilmesi gereken bir konudur. Uygun yere montajı yapılmamış olan hassas klima dış ümitleri sık sık arıza ile karşılaşmanıza yazın ise sıcak havlarda da soğutma gücü kaybına neden olarak sizleri stres altına sokarak iş güçü kaybı yaşamanıza neden olur.

Sistem odası hassas kontrollü klima sistemi seçimi bilgi birikim ve tecrübe gerektirmektedir. Enerji verimliliğinin önem kazandığı günümüzde yeni sistemlerin takibi ve uygulanması da son derece önemlidir.


Sistem odası klima seçiminde nelere dikkat edilmeli

Hassas Klima kapasite Seçimi

Cihaz soğutma yükü belki de seçim yapılırken en dikkat edilmesi gereken konudur. Küçük kapasitede seçilen hassas klima cihazları istemiş olduğunuz verimi sağlayamayacağından dolayı sizi geri dönülmesi zor bir duruma düşürebilir. Doğru ve detaylı bir hesaplama yapılmalıdır. Büyük kapasitede seçilen cihazlar ise sizlere enerji kaybı, sistem odanızda ısı değişim aralığı farkına ve yüksek nem değerlerine sebebiyet verebilir. İleride veri merkezinin büyütülme ihtimaline karşı genellikle yüksek kapasite cihaz seçilmekte. Yakın zamanda veri merkezinizin ısı yükünde bir artış olmayacak ya da veri merkezi büyütülmeyecekse ihtiyaç fazlasından daha büyük kapasitede bir cihazdan kaçınılmalı, bunun yerine yedek cihaz konulmalı ve veri merkezinde ısı yükü artığında veya büyütüldüğünde yedek çalışan cihaz devreye alınmalıdır.

Sistem odası kliması dış ünite seçimi

Seçilecek olan hassas klima dış üniteleri genellikle bölgesel özeliklere göre seçilmektedir. Dış ortamda ısı alışverişin sağlıklı yapılabilmesi için mutlaka uygun bir dış ünite kullanılmalıdır. Dış ortam sıcaklığının yaz ve kış değerleri göz önüne alınmalı ve bu değerlere göre doğru bir seçim yapılıp yapılmadığı sorgulanmalıdır. Türkiye için örnek vermek gerekirse Güney Doğu Anadolu Bölgesi ile Kuzey Doğu Anadolu Bölgesine aynı dış ünite kullanılması, bir taraf için mutlaka sakıncalı olacaktır. Güney Doğu Anadolu Bölgesi yazları sıcak olduğundan dış ünite +40 °C ve üzeri seçilmesinde fayda vardır. Kuzey Anadolu Bölgesinde ise kışlar diğer bölgelere göre soğuk olduğu göz önüne alınarak -20°C de çalışa bilme özelliklerin sahip cihaz seçilmesi, sorun yaşamamak açısından önemlidir. Küresel ısınmadan dolayı oluşan mevsim değişiklikleri ve küresel ısınma göz önüne alınırak artık İstanbul içinde yüksek sıcaklıkta ısı alışverişini rahat sağlayacak dış ünitelerin tercih edilmesi tavsiye edilir.

ERR Değerleri

ERR değeri klima cihazlarının tükettiği elektrik enerjisine karşın elde ettiği soğutma verimliğidir diye biliriz. Cihazların KW cinsiden sağladığı soğutma veriminin ve bu verimi elde etmek için harcadığı KW cinsiden elektrik değerine bölünmesi ile hesaplanır. ERR değeri ne kadar yüksek ise cihazınız o fazla enerji verimliği sağlıyor demektir. Cihaz ERR değerlerini Hassas klimalar için EC Fan, Elektronik exp. valf ve İnverter kompresör teknolojileri direk etkilemektedir.

Örnek: Cihaz soğutma kapasitesi 20 KW/h, Cihaz 20KW/h soğutma elde etmek için harcadığı elektrik 5 KW/h

ERR= Cihaz Soğutma Değeri KW/h / Cihazın Harcadığı Elektrik KW/h

ERR=20KW/h/ 5KW/h=4

EC Fan

Yaklaşık 30 yıl önce geliştirilmeye başlanmış, bir sürücü vasıtası ile yumuşak kalkış başlayıp, çalışma şartlarına göre dönüş hızını ayarlayan fan sistemidir. EC fanlar ilk kalkışta oluşan aşırı akım ve enerji kaybının önüne geçer. Hassas klima sistemlerinde ekran menüsü içerisinden mahal için uygun hava hızı set edilerek cihazın daha opsiyonlu kullanımı sağlanmış olur.

İnverter Kompresör

Teknolojik gelişmelerle birlikte soğutma ve iklimlendirme sektörü cihaz üreticileri enerji verimliği üzerine çalışmalarını geliştirmiş ve inverter kompresör teknolojisini yaratmıştır. İnverter kompresörler, soğutma ihtiyacı durumunda devreye giren, soğutma set değerinin ulaştıktan sonra devreden çıkan on / off kompresörlerden farklı olarak çalışmaktadır. Ortamın soğutma yükü ihtiyacına göre kendisini kademeli olarak kısan veya artıran devirli bir kontrol yapısı vardır. Kompresörlerin ilk kalkış esnasında yüksek enerji harcamasın önüne geçilmekle bilirlikte, soğutma yapılan mahallin sabit bir sıcaklıkta kalmasını sağlamaktadır.

On / off kompresörler şu şekilde çalışmaktadır; 20°C (±4/6) set edilmiş bir soğutma cihazı mahal 22°C - 23°C geldikten sonra devreye girer ve ilk kalkışta normal harcadığı enerjinin 8 katına yakın bir elektrik enerjisi harcar. Mahal 20°C ulaştıktan sonra kendisini kapatır ve ortamın tekrardan 22°C - 23°C gelmesiyle devreye girer. Çoğu hassas klimada cihazı set değerin yakaladıktan sonra ortam sıcaklığı yükselmiş olsa dahi en az 3 dakika beklemekte ve kompresör bu sürenin sonunda devreye girerek soğutmaya başlamaktadır.

İnverter kompresörle ise ilk devreye girerken yavaş devirden hızlı devire doğru bir kalkışla çalışmaya başlar. On/Off kompresörlerde oluşan ilk kalkıştaki 8 katına yakın bir enerji harcamasını önüne geçilmiş olur. Mahal sıcaklığı set değerine yaklaştıkça devrini düşürerek daha az bir soğutma yapar ve kendisini mahallin dışarıdan aldığı ısı yükü miktarına veya soğuttu cihazlardan aldığı ısı yüküne göre ayarlar, sabit bir mahal sıcaklığı sağlar. Mahalde sıcaklık tekrar yükselmeye başladığında ise devrini artırarak soğutma kapasitesini artırır.

N+1(N=ihtiyaç duyulan cihaz miktarı, yedek cihaz=+1)

Sistem odası sürekli arıza durumlarına karşı yedek bir hassas klima cihazı bulundurmaya dikkat ediniz. Kurulumu yapılan cihazlar birbiriyle haberleşe bilmeli ve ayarlanan periyotlarda yedek bekleyen cihaz devreye girmeli ve onun yerine çalışmakta olan bir cihaz yedek duruma geçerek cihazlar kendi arasındaki eş yaşlanmayı otomatik sağlamalıdır. Aynı zamanda çalışan cihazlardan bir tanesinde arıza oluşup alarm durumu oluştuğunda yedek bekleyen cihaz otomatik devreye girmelidir.

Yangın söndürme sistemi (FM 200/Gazlı Söndürme) ile entegrasyon

Seçilen hassas klima cihazları yangın durumunda gazlı söndürme sistemi ile uyumlu çalışmalı. Yangın esnasında klima cihazının durması, alevleri körüklememesi ve sistem odasına boşaltılan gazın dağıtmadan projelendirmede uygun hesaplara göre söndürme işlemini gerçekleştirmesi açısından önemlidir.

Ortam denetleme sistemi ile uyumu

Seçilecek olan hassas klimanın sistem odasında kullanılacak/kullanılan ortam denetleme sistemi için, arıza durum bilgisi yollaması gerekli. Arıza durumu bilgisini alan ortam denetleme sistemi, belirlenmiş olan kişi veya kişilere gerekli uyarı mesajlarını bildirmesi önemlidir.

BMS (Building Management System) ile uyumu

Seçilecek olan hassas klima cihazı direk veya ilave edilecek bir modül ile binada bulanan veya kurulumu planlanan bina yönetim sistemi (bina otomasyon sitemi) ile uyumlu olmalıdır. Genellikle bina otomasyon sistemleri sürekli bir operatör tarafında izlenmekte, arıza durumlarında hızlı müdahale söz konusu olmaktadır. Diğer önemli bir husus ise bina otomasyon sisteminin bağlatılı olduğu cihazlara ait logları (verileri) tutmasıdır, geçmişe dönük olarak cihaz hakkında verilerin alınmasını sağlamasıdır.

Nemlendirme özelliği

Genellikle hassas klimalarda opsiyonlu olarak sunulan nem verme özelliğini, nem oluşmasını sağlayan nemlendirme silindiri ortamın nem değerinin istenen seviyede kalmasını sağlar. Nem miktarının veri merkezlerinde önemli olmasının nedeni, ortamdaki havanın kuruyarak statik elektrik oluşumuna engel olmasıdır.

Nemlendirme silindiri cihaz seçimi için avantajlı olmasının yanında dezavantajlarda ortaya koymaktadır. Nemlendirme silindiri için sistem odası içerisine bir su tesisatı çekilmesi gereklidir. Nemlendirme silindirine bağlanacak olan suyun iletkenlik değerlerde önemlidir, seçilen cihaz için su iletkenlik değerlerini cihazın üreticisinden alabilirsiniz.

Elektrikli ısıtıcı özelliği

Elektrikli ısıtıcı hassas klima sistemlerinde genellikle ısıtma amacı ile değil daha çok nem almaya yardımcı olması amacıyla kullanılmaktadır. Nem değerlerinin istenilen değerlerden yüksek olması ve soğutma yapan cihazın ortam ısı yükünden büyük kapasitede seçilmiş olması durumunda tercih edilmesi tavsiye edilir.

Elektrikli ısıtıcının nem almaya direk etkisi yoktur. Nem miktarının yüksek olduğu mahallerde hassas kontrollü klima sistemi, nem alma işlemini soğutma vasıtası ile havada erimiş su buharını yoğuşturarak yapmaktadır. Mahalde soğutma ile nem alma işlemi yapılırken, mahal sıcaklığının set değerlerin altına düşmesini engellemek ve nem alımına devam etmek için kurutulmuş hava tekrardan elektrikli ısıtıcı ile ısıtılarak mahalle gönderilir. Elektrikli ısıtıcının kullanılması ile nem alma işleminin istenilen değere düşene kadar devamlığı sağlamış olur.

Cihaz emiş ve üfleme yönü seçimi

Hassas klima sistemleri değişik hava emişi ve üfleme yönü ile üretilmektedir. Mahal ihtiyacına uygun yönde emiş ve üfleme yapan cihaz seçilmesi verim açısından çök önemlidir.

Üsten emmiş alttan üfleme yönlü:

Yükseltilmiş döşeme kullanılan sistem odası, ups odası vb. mahallerde döşemenin en az 30cm yüksek olması durumunda ve hava emiş kısmına uygun yükseklikte (≤20cm) ise üsten emiş alttan üfleme cihazlar tercih edilmektedir.

Üsten emiş önden üfleme yönlü

Yükseltilmiş döşeme yüksekliği yetersiz olan veya yükseltilmiş döşeme kullanılmayan mahallerde üsten emiş önden üflemeli cihazlar tercih edilebilir. Üstten emiş önden üflemeli cihazlar mahalde konumlandırılırken üfleme yönü soğuk koridorda olacak şekilde kurulum yapılmalıdır. Sıcak koridordan hava emişi yapılması için cihaz üzerine yönlendirme veya hava kanalı uygulanabilir.

Önden emiş önden üfleme yönlü

Genellikle ön alttan emiş yaparak ön üstten üfleme şeklide üretim yapılmaktadır. Soğutması yapılan cihazın sıcak havayı alta üfleme yöntemi ile atığı sistemlerde üsten soğuk hava emişi yapan cihazlar için tavsiye edilir. Pek kullanılmayan özle ihtiyaç durumlar için üretilen cihazlardır.

Önden emiş üsten üfleme yönlü.

Isı yükünün altta olduğu durumlarda kullanılır. Diğer bir kullanım alanı soğuk havanın yönlendirme veya hava kanalı ile taşınması durumları için uygundur. Laboratuvarlarda genellikle bu tarz hassas klima cihazlar tercih edilmektedir.